De kranten zitten in een crisis en bij Google zullen ze het geweten hebben. Of toch gehoord. De krantenuitgevers zien hun inkomstenstromen opdrogen en beginnen om zich heen te kijken, op zoek naar alternatieve bronnen. Niet onlogisch komen ze al gauw bij Google uit, de eigenaar van de alomtegenwoordige zoekmachine die in de perceptie de enige onderneming is die op het Internet goed geld weet te verdienen. Krantenuitgevers, onder andere, verwijten Google haar fortuin te maken op hun rug: zij investeren in de creatie van (waardevolle) inhoud, terwijl Google met de centen gaat lopen. De nieuwsartikels die online toegankelijk zijn worden in de indexen van Google Search opgenomen, zodat zij als resultaat aan de zoekende internetgebruikers geserveerd kunnen worden. Google gebruikt haar technologie om nieuwsberichten aan te bieden in haar news aggregator, Google News. Haar geld haalt Google bij adverteerders wiens berichten zij in de marge van de zoekresultaten en, in de VS sinds kort ook, bij de nieuwsberichten aanbiedt. Niet zo verwonderlijk dus dat krantenuitgevers Google’s mooie winsten verbolgen aanzien en haar marktaandeel op de reclamemarkt met argusogen volgen. De Franse krantenuitgevers verweten Google dat de verdeling van advertentie inkomsten niet eerlijk gebeurde en gaven uiting aan hun vrees dat het belangrijke marktaandeel en de overname van DoubleClick hun inkomsten nog verder onder druk zouden brengen. Onlangs nog wees News Corp.’s Rupert Murdoch met een beschuldigende vinger naar Google en noemde Wall Street Journal redacteur Robert Thompson nieuwsaggregatoren parasieten en technologische lintwormen in de onderbuik van het Internet. Google reageert met begrip op deze (emotionele) uitvallen. Tegelijk ontkent het bedrijf de auteursrechten op de nieuwsberichten te schenden maar claimt juist een helpende hand te bieden, met name door het genereren van verkeer naar de nieuwssites, de ontwikkeling van technologie die journalisten en uitgevers kunnen gebruiken bij het creëren van nieuwsberichten en, natuurlijk, het samen brengen van adverteerders en uitgevers.

Kunnen journalisten en krantenuitgevers zich op hun auteursrechten beroepen om de online nieuwsverzamelaars en –verspreiders, Google, maar ook sites zoals Digg, Techmeme of Nieuws.be een halt toe te roepen of een (hogere) vergoeding af te dwingen? In 2007 heeft een Belgische rechter geoordeeld dat Google krantenartikelen reproduceert en aan het publiek meedeelt, wanneer het deze in de zoekresultaten ‘in cache’ toegankelijk maakt en opneemt in Google News. Het auteursrecht brengt “reproducties” en “mededelingen aan het publiek” (zoals het online beschikbaar stellen van beschermde teksten of foto’s) onder de exclusieve controle van de auteur, dus hiervoor is in principe diens toestemming nodig. Google probeerde beroep te doen op een aantal uitzonderingen in de Auteurswet (met name die voor citaat en gebruik in een verslag over actuele gebeurtenissen), maar zonder succes. Tenminste naar Belgisch recht biedt het auteursrecht dus mogelijkheden om zoekmachines bepaalde gebruiken te verbieden (dit is naar Amerikaans recht anders: het ruime ‘fair use’ daar zeer verscheiden gebruiken kan dekken). Maar of het ook kan helpen om een vergoeding te onderhandelen is minder evident. Twee jaar later blijkt er nog niet zo gek veel veranderd: weinig kranten hebben het voorbeeld van Copiepresse gevolgd, evenmin betaalt Google vergoedingen voor de loutere opname in de indexen van de zoekmachine en van de nieuwsaggregator. Een verbodsrecht volstaat dus blijkbaar niet om de waarde van inhoud te verzilveren: het auteursrecht regelt slechts een deel van de complexe relatie tussen zoekmachine en krantenuitgever (indexeren), maar neemt niet weg dat deze laatste afhankelijk is van de eerste om vindbaar te zijn voor argeloze surfers die niet meer dan twee pagina’s zoekresultaten geduld opbrengen om in de diepe informatiepoel te vinden wat ze zoeken (ranking). En gebruikers, die heeft de uitgever toch nodig om direct of indirect inkomsten te genereren.

Op pure online nieuwssites– zonder papieren geschiedenis – en door bloggers wordt met weinig begrip gereageerd op de houding van de traditionele uitgevers, die als verstarde conservatieven afgeschilderd worden. Tijdens zijn keynote speech op de Newspaper Association of America Convention kaatste ook Google CEO Eric Schmidt de bal terug: kranten moeten niet in functie van hun eigen overleven denken, maar in functie van wat hun lezers, de nieuwsgebruikers, willen. De krant die er in slaagt de wensen van zijn lezers écht te begrijpen, zal er meer aantrekken en kan op zoek naar strategieën om te overleven. Maar om dat te bereiken, is wel wat meer nodig dan een stevig auteursrecht.

(*) Verplichte velden

Uw e-mail adres zal nooit publiek vertoond worden op de site.

Enkel volgende elementen worden aanvaard bij het versturen van uw reactie:

• * em
• * strong
• * blockquote
• * code