|
Creative commons is een initiatief dat gegroeid is uit een heuse “copyright war”. Enerzijds staan bepaalde rechthebbenden geen enkel gebruik van de beschermde werken toe (all rights reserved), tenzij aan soms excessieve voorwaarden. Anderzijds vinden bepaalde gebruikers dat elk gebruik van beschermde werken toegelaten zou moeten zijn, zonder enige beperking wegens de rechten en voorwaarden van de auteur (no rights reserved). In academische kringen ontstond het idee om een contractueel systeem te ontwikkelen dat een middenweg zou bieden en dat door een gematigde uitoefening van de auteursrechten de creativiteit van (andere) auteurs zou stimuleren. In het “creative commons” systeem behoudt de auteur zijn rechten op zijn creatie, maar staat hij toe dat zijn werk gebruikt wordt als aan bepaalde voorwaarden voldaan is (some rights reserved). Zo kan de auteur het vrije gebruik van zijn werk afhankelijk maken van de vermelding van zijn naam. De auteur kan enkel het niet-commercieel gebruik toestaan. In dat geval, mag een gebruiker een verhaal onder deze licentie wel uitprinten om het gemakkelijker te kunnen lezen, maar hij mag het niet in boekvorm laten drukken om het te verkopen. Voor een commerciële uitgave moet de auteur zijn toestemming nog steeds geven en kan hij een vergoeding onderhandelen. |
Verder kan de auteur bepalen dat het werk alleen verspreid mag worden voor zover er niets aan veranderd wordt of, in tegendeel, dat het wel bewerkt mag worden op voorwaarde dat het nieuwe werk onder dezelfde licentie verspreid moet worden (share alike). Om aan deze voorwaarden uiting te geven, werden op drie niveaus verschillende licenties uitgewerkt. Het eerste niveau is gesteld in eenvoudige, voor iedereen toegankelijke taal, weergegeven met een duidelijk symbool. De tweede laag wordt gevormd door een juridisch onderbouwde tekst die zo nodig voor de rechter afgedwongen kan worden. Het derde niveau is geschreven in computercode zodat o.a. zoekmachines het werk kunnen herkennen en classificeren. Terwijl de “creative commons” in de eerste plaats een Amerikaans project was, werden de licenties inmiddels voor zo'n 40 nationale rechtssystemen aangepast, waaronder voor België en Nederland. |