Nooit was het zo eenvoudig om (digitale) werken te creëren en te verspreiden:  foto’s en filmpjes maak je zonder noemenswaardige technische bagage of indrukwekkende uitrusting, je mening kan je altijd wel ergens kwijt – zonder dat hieraan een uitgever of een redactie aan te pas moet komen – en je kan met andere mensen samenwerken aan een werk dat nooit af is.  Niet alleen (semi-) professionele journalisten brengen hun werken (zoals krantenartikels) naar buiten, maar ook allerlei anderen, zoals de lezer die op een krantensite zijn commentaar achter laat, de amateur die zijn creaties op een fotosite post of de dichter die zijn schrijfsels via zijn eigen blog de wereld instuurt.  Mensen uiten en delen hun creativiteit dus op de meest uiteenlopende manieren met de wereld, onder hun eigen naam, anoniem of onder een “nickname”.

De Auteurswet stelt geen specifieke voorwaarden met betrekking tot het auteurschap:  ook niet-professionele auteurs kunnen rechten doen gelden.  Wanneer een creatie beschermd wordt, is de eerste die deze bescherming kan doen gelden de “auteur”: de natuurlijke persoon die het beschermde werk gecreëerd heeft.  Dit betekent dat de lezer de auteur is van zijn commentaar, de amateur-fotograaf de auteur is van zijn foto en de blogger de auteur is van zijn gedicht, net zoals de journalist de auteur is van zijn krantenartikel.  Tot op zekere hoogte kunnen deze auteurs beslissen hoe hun werk gebruikt wordt:  andere mensen mogen hun creaties alleen gebruiken als de auteurs hiermee akkoord gaan.  Dit maakt het leven van exploitanten (zoals krantenuitgevers, maar ook nieuwssites of bloggers) er niet eenvoudiger op:  voor vele exploitatiehandelingen hebben zij de toestemming van de auteurs nodig. E-publishers moeten, net als andere exploitanten, goed bijhouden wie welke bijdrage gemaakt heeft en voor elk gebruik zorgen dat de betrokken auteur de nodige auteursrechten overdraagt.  Dit is een erg complexe opdracht:  sommigen zijn werknemers, anderen werken als zelfstandigen, in vast verband of freelance of eenmalig en zelfs onbekend.  Een auteur mag er inderdaad voor kiezen zijn naam niet bekend te maken door het anoniem of onder pseudoniem te publiceren.  Dit komt wel vaker voor, bijvoorbeeld wanneer een lezer of kijker een foto’s van een nieuwswaardige gebeurtenissen bezorgt zonder zijn ware identiteit kenbaar te maken.

Ingewikkelder wordt het nog wanneer een onbeperkt aantal auteurs samenwerkt aan een werk, waarbij sommige auteurs wel gekend zijn en andere een pseudoniem gebruiken, zoals bij wiki’s het geval is.  Naast de auteurscontracten die de uitgever met de journalisten, fotografen, grafische vormgevers,... afsluit moet hij dus ook een sluitende maar werkbare manier vinden om van deze onbekende auteurs de nodige rechten te verkrijgen (bijvoorbeeld in algemene voorwaarden die op verschillende manieren aan bezoekers meegedeeld worden).

Hoe moet de Auteurswet dan begrepen worden wanneer bepaald wordt dat de uitgever van een anoniem of pseudoniem werk “ten aanzien van derden geacht wordt de auteur te zijn”?  Wanneer de auteur van een werk niet gekend is, kan de uitgever de exclusieve rechten uitoefenen, die de wet aan de auteur zelf toekent.  Bij een inbreuk kan de uitgever dus voor de auteur opkomen, zodat die zijn identiteit niet bekend hoeft te maken om zijn auteursrecht af te dwingen.  Net zo kan de uitgever voor de auteur toestemming verlenen om het werk te gebruiken. Zonder deze regeling zouden deze anonieme of pseudonieme werken ongeëxploiteerd blijven: door de uitgever het auteursrecht te laten uitoefenen, kan een deel van die werken toch gebruikt worden zonder dat de auteur zijn identiteit bekend moet maken.  Op het web is het evenwel niet altijd even duidelijk wie de “uitgever” is en welke “e-publishers” zo de rechten kunnen uitoefenen op werken die anoniem of onder een pseudoniem (“nickname”) gepubliceerd worden.

In de praktijk worden wel nieuwe oplossingen ontwikkeld. Bloggers voorzien vaak de mogelijkheid om contact op te nemen (via een e-mail adres) of ze laten duidelijk weten onder welke voorwaarden hun werken overgenomen mogen worden.  Ook publiceren vele auteurs hun werk onder een Creative Commons licentieof GNU Free Documentation Licensede waardoor de gebruiker via een link te weten kan komen welk gebruik de auteur toestaat en aan welke voorwaarden, zonder dat hij de auteur persoonlijk hoeft te contacteren. 

(*) Verplichte velden

Uw e-mail adres zal nooit publiek vertoond worden op de site.

Enkel volgende elementen worden aanvaard bij het versturen van uw reactie:

• * em
• * strong
• * blockquote
• * code